JOHAN TERRYN

°1969, België

Polar Expeditions >

In de zomer van 2007 vertrok Johan Terryn samen met Prof. Dr. Louis Beyens, onderzoeker naar Polaire Ecologie aan de Universiteit Antwerpen naar Spitsbergen aan de Noordpool om een gefilmd reisverslag te maken. Voor de tentoonstelling Polar Expeditions heeft hij – met de steun van de Universiteit Antwerpen – aan de hand van zijn videoreisdagboek een nieuwe montage gemaakt die focust op de drie beeldende kunstenaars die eveneens deelnamen aan de expeditie naar Spitsbergen: Caroline Coolen, Diego Franssens en Tom Liekens.

Met de steun van Universiteit Antwerpen.

1. Hoe is uw interesse ontstaan voor de polen (oude fascinatie, lectuur, ontmoeting, documentaire)?

Een ijsvlakte, sneeuw, wolven, een youtube-filmpje van een ijsbeer die een zeehond uit een wak sleurt en verslindt... Dat moet ongeveer het beeld zijn geweest dat ik van het Noordpoolgebied had voor ik naar Spitsbergen trok. Op uitnodiging van de Universiteit Antwerpen verbleven 7 wetenschappers en 7 kunstenaars 14 dagen in een volstrekt onbewoond gebied op OscarII-land in Spitsbergen. Met een lichte camera en een aantal zonnepanelen om de batterijen van mijn camera op te laden vertrok ik. 35 kilogram op de rug, de enige manier om 2 weken te overleven. Niet wetende dat ik een zomer ging filmen. Een zomer in de toendra waar het licht elk uur van de dag even licht is.

2. Hoeveel reizen naar de polen heeft u reeds gemaakt?

Eén.

3. Wanneer heeft u deze gemaakt?

Juli 2007.

4. Hoelang bent u er gebleven?

20 dagen.

5. Bent u alleen vertrokken of in groep? Waarom?

Het gebied kon enkel ingetrokken worden met een toestemming van de gouverneur van Spitsbergen en met een aantal wapens om ons te verdedigen tegen de ijsbeer. We reisden in groep, verplaatsten regelmatig ons tentenkamp en kregen 2 weken lang de kans om te kijken naar een landschap. Een landschap kan vanuit wetenschappelijke hoek benaderd en geanalyseerd worden, maar er bestaat geen formule om de beleving van een landschap te vatten. De 7 kunstenaars probeerden elk op hun manier zich te laten inspireren.

6. Wat voelde u tijdens uw reis/reizen?

De nietigheid van het menselijk bestaan in een oerlandschap. De arctische toendra moet ongeveer overeenkomen met het landschap waarin onze prille voorouders moesten trachten te overleven. Dat spreekt tot de verbeelding, zeker als je zelf 35 kilo aan materiaal en voeding op je rug moet meesleuren om hetzelfde te doen. De frustratie ook om met dat landschap creatief aan de slag te gaan. En dan is een camera nog de meest makkelijk manier om met een overweldigend landschap om te gaan. Maar ook tijdens het filmen had ik het gevoel dat ik de overweldigende ruimte en de isolatie niet kon vatten in beelden.

7. Met welke uitdagingen werd u geconfronteerd?

Het waren lange tochten met veel gewicht op de rug en in rubberen laarzen. Elke dag aten we dezelfde gedroogde voeding. We wasten ons in smeltriviertjes. We deden ons gevoeg achter een rots. Comfort was heel ver weg. De wind sneerde dagenlang. Het licht ging niet uit. En het landschap bood geen enkele referentie: iets wat 200m ver leek te liggen, bleek meestal zo’n 2 km verderop. Een beschaafd mens houdt in een gebied zonder beschaving niet veel troeven meer over.

8. Denkt u nog andere reizen te maken?

Inmiddels is dit proefstuk ontaardt in een televisiereeks voor Canvas. Onder de naam “Wildcard: Tanzania” (2008) reisde ik met Ramsey Nasr en met biologiestudenten van de UA naar een aantal natuurgebieden in Tanzania. En in het vervolg “Wildcard:Myanmar/Birma” (2009) werd met geneeskundestudenten naar Myanmar/Birma gereisd, meer bepaald naar de Irrawaddy-delta waar in 2007 een cycloon het gebied volledig verwoestte. Internationale hulpverlening werd niet toegelaten en ook nu nog is het gebied niet toegankelijk voor buitenlanders. Onze doortocht met de jonge dokters was daar dus redelijk uniek. Deze laatste reeks zal in 2010 op Canvas uitgezonden worden.

9. Hebt u de aard van uw artistieke project op voorhand uitgedacht?

Ik ben met een plan vertrokken, maar heb ter plekke ook andere plannen gemaakt. Het project in Spitsbergen lag aan de basis van de Wildcard-reeks, daar werd de kracht van een voorgelezen dagboek dat inspeelt op de gebeurtenissen die zich op het scherm hebben voltrokken voor het eerst en bijna per toeval ontdekt. Op een nacht waren er beloega’s voorbijgezwommen maar was ik te lui geweest om op te staan en naar de zee te rennen met mijn camera. Wellicht had ik gewoon wat witte stipjes gefilmd die net zo goed schuimgolven hadden kunnen zijn. Maar omdat ik het gemist had, vroeg ik Ramsey Nasr zijn dagboekfragment over dat moment voor te lezen. Het werkte beter dan had ik het moment gewoon verfilmd...

10. Op welke manier wijzigde uw project door de voorwaarden van zijn realisatie?

-

11. Hebt u ter plaatse contact gehad met wetenschappers? Op welke manier heeft deze ontmoeting uw werk beïnvloed?

Wetenschappers zorgen ervoor dat je weet waarnaar je kijkt. Dat brengt de verbeelding op gang en doet je meer waarnemen dan alleen het ‘overweldigend mooie’ van een landschap. Doordat een landschap betekenis krijgt, verdiept het de beleving.

12. Ervaart u een zekere vorm van urgentie om te werken op de polen?

Het feit dat we geen enkele ijsbeer gezien hebben, hoewel we elke nacht beurtelings op wacht stonden, spreekt voor zich.

13. Bezit u specifieke documentatie van uw reis/reizen?

-

14. Hoe hanteert u deze documentatie om nieuwe werken te creëren?

-

15. Denkt u dat er een esthetiek van de polen bestaat?

De esthetiek bestond in het contrast tussen het ruwe en onherbergzame landschap en de –zij het bijzonder korte- zomer die er zich voltrok.

16. Welk verband ziet u tussen de gebieden die u heeft ontdekt en hun toebehoren of niet-toebehoren aan naties/staten?

-

17. Hoe situeert u uw werk tegenover dat van andere kunstenaars die ook werken rond de polen?

-