VIT<A>RTI   kunst en natuur

2 juni - 26 oktober 2007
curators: Martin uit den Bogaard en Geert Verbeke

De tentoonstelling VIT<A>RTI is tot stand gekomen door een intensieve samenwerking van Geert Verbeke en Martin uit den Bogaard. Met dank aan alle deelnemende kunstenaars, Carla Verbeke-Lens, Beena Verbeke, Inge Verbeke, Ilias Grenné, Phil Bloom, Vincent Vlasblom, Henk Schiffmacher en Paul Jansen Klomp.

In het voorjaar van 2006 kwam ik op het terrein van Geert en Carla Verbeke Lens om naar hun collectie collages te kijken. Ik ving toen tevens een blik op van de andere gebouwen en de rest van het terrein. Het was niets minder dan een overweldigende ervaring. De mogelijkheden die hier wijd open waaieren voor een beeldend kunstenaar zijn prikkelend en uitdagend. Het is daarom een groot avontuur bij dit project betrokken te zijn en als curator te kunnen aantreden voor deze expositie. Het kunstcentrum van Geert en Carla Verbeke Lens is bovendien nog volop in ontwikkeling. Veel moet nog komen en dat groeiproces valt hier letterlijk te aanschouwen.

'Kunst en Natuur' is een voor de hand liggend thema van de expositie. De natuur speelt immers een belangrijke rol in de ruimtelijke werken van de collectie Verbeke en het terrein en de daarbij horende serres lenen zich perfect voor dit thema. Geert Verbeke houdt van levende en spannende kunst. Op dat vlak hebben hij en ik elkaar moeiteloos gevonden.

Op het terrein is een plantenserre, een viskwekerij, er worden bijen gehouden en een biogasinstallatie is in aanbouw om de gebouwen te verwarmen en van energie te voorzien. Dit maakt het kunstcentrum tot een levendige, bedrijvige kunstplek, waar veel te zien en te overdenken is.

We zien steeds vaker dat realiteit en kunst vloeiend in elkaar overlopen. In de jaren negentig hebben we Business Art gehad. De sociale sculptuur heeft zijn intrede gemaakt. De kunst en de reclame liggen soms wel heel dicht bij elkaar en bio art wordt in de laboratoria van universiteiten bedreven.

De natuur is in onze samenleving gereduceerd tot een bescheiden hoofdstuk in ons bestaan.

Door het broeikasfenomeen staat de natuur steeds meer in de belangstelling, maar het blijft niettemin nog steeds ver verwijderd van onze dagelijkse beslommeringen.

Kunst wil voortdurend de sluier van het onbekende optillen en belicht daardoor onderdelen uit de natuur waar wij opnieuw met verwondering naar kunnen kijken. De natuur is door de eeuwen heen talloze malen het uitgangspunt geweest van kunstenaars. In de zestiende en zeventiende eeuw was het evenaren van de natuur zelfs een doelbewust streven van kunstenaars. In iedere tijd verhoudt de kunst zich op een andere manier tot de natuur. Dat geldt ook voor deze tijd.

We hebben de titel VIT<A>RTI gekozen omdat het Latijnse woord vita leven betekent en arti staat voor kunst. We wilden een expositie met levendige beelden, het liefst zelfs letterlijk met leven. We kozen in de eerste plaats voor kunstenaars die zich met groeiprocessen bezig houden.

Kunst houdt zich bezig met alle facetten van het leven, dus ook met de vergaande consequenties van de biochemische en medische wetenschap. Nieuwe technieken geven ons een ander zicht op de natuur en kunstenaars nemen dat mee in hun gedachten bij het maken van hun werk. De huidige techniek stelt ons in staat organismen beter te bekijken en de werkelijkheid een stukje beter te begrijpen. We kunnen de realiteit zelfs veranderen en beïnvloeden.

Voor deze eerste expositie in de Verbeke Foundation hebben we kunstenaars uitgenodigd die zich op een breed gebied van het begrip natuur begeven. Van kunstenaars die de natuur verbeelden met nieuwe materialen tot biotechnische benaderingen.

We hebben binnen het thema natuur veel verschillende perspectieven mogen aantreffen. Peter Buggenhout, Caroline Coolen, Harry Heirmans, Lisa Jeannin, Maartje Korstanje, Bart Van Dijck en Julia Wenners maken expressieve sculpturen met gebruik van nieuwe en oude materialen.

Sjoerd Buisman, Helmut Dick, Chiel Kuyl, Reinier Lagendijk, Michael Linares, Sjef Meijman, Michel Francois, Kris Vanhemelryck, Guy Rombouts en Renate Spee gebruiken groeiprocessen. Zij laten hun werk mede door de natuur ontstaan en zijn dus eigenlijk de regisseurs van een groeiproces.

STARTEL, Rolf Schuurmans en Geoffrey De Beer bestuderen het gedrag van dieren en maken beelden van het onderzoek en de resultaten er van.

Het laboratorium is de inspiratiebron voor Franco Angeloni, Martin uit den Bogaard, Micha Brendel, Jeroen Kuster en Polona Tratnik.

Koen VanMechelen bedrijft echt genetisch onderzoek met kippen, Polona Tratnik kweekt mensenhuid in broedstoven en Merijn Bolink benadert op beeldend vlak de houding van een wetenschapper.

Phil Bloom, Leo Copers, Annie De Bie, Berlinde De Bruyckere, Jan Fabre, Idiots, ILAP, Tim Ulrichs en Camiel Van Breedam gebruiken de natuur als metafoor voor menselijke thema's en laten vooral de dubbelzinnigheid aan bod komen.

Het gebruik van humor met een mooi vleugje ironie is aanwezig in het werk van Kevin van Braak, Helmut Dick, Joep van Lieshout, Sarah Manjé, Servaas en Helmut Smits.

Peter De Cupere heeft zich op het zintuig van de geur toegelegd en MaterializerIndustries (Kor Smeenge) heeft voor het gehoor een installatie gemaakt die ook weer tegen de wetenschap aanleunt, terwijl Honoré d'O de sensaties via oog en oor laat samenvallen.

De kunstenaars Herman van Nazareth en Ronald De Winter hebben met klassieke beeldhouwtechnieken een sterke bijdrage geleverd aan het geheel.

Het bijzondere aan deze expositie is dat oudere en jongere kunstenaars ieder met de natuur bezig zijn op manieren die bij hun eigen tijd passen. Camiel Van Breedam en Annie De Bie gebruikten in de jaren zeventig (delen van) geraamtes in hun werk, terwijl Desmond Morris dat al in 1948 deed. Moritz Ebinger verwerkt ook skeletten op een esthetische manier.

Het is bovendien opvallend hoe kunstenaars steeds vaker geprepareerde dieren in allerlei verschillende gedaantes aanwenden om hun verhaal te vertellen terwijl de huidige bio-art kunstenaars het laboratorium intrekken om genetisch gemanipuleerde groeiprocessen een plaats in hun werk te geven. Hopelijk kan deze expositie een bijdrage leveren aan de levendige discussie over kunst en biowetenschappen en hoe deze twee zaken zich tot elkaar verhouden.

Martin uit den Bogaard

deelnemende kunstenaars VIT<A>RTI  >

werk van Martin uit den Bogaard >

publicaties >

Idiots

Seymour Likely